Gehoor­bescherming in de kinderopvang

In het voorjaar van 2025 kondigde kinderopvangorganisatie Babilou, bekend van onder meer BLOS Kinderopvang, een proef aan met gehoorbescherming voor medewerkers. Volgens Kek Mama, dat zich baseerde op RTL Nieuws, krijgen pedagogisch medewerkers dagelijks te maken met geluid dat vaak rond de 80 decibel schommelt. De proef zou eind april starten op drie locaties. Naast oordoppen wilde de organisatie daar ook akoestische wandpanelen en een andere indeling van de activiteiten testen.

Dat werken met jonge kinderen op de oren drukt, blijkt ook uit Zweeds onderzoek. In een studie van de Universiteit van Göteborg uit 2018 vulden 4.718 vrouwen die in de Zweedse voorschoolse opvang werkten een vragenlijst in. Van hen had 71 procent last van gehoorvermoeidheid door geluid, tegen 32 procent in een vergelijkingsgroep. Bijna de helft, 46 procent, had moeite om spraak te verstaan, tegen 26 procent.

Of het in jullie groepen echt te hard is, blijkt pas uit een meting. Kinderopvang Werkt! geeft een eerste toets. Kun je op een meter afstand van een collega een normaal gesprek voeren, dan zit het geluid waarschijnlijk onder 80 dB(A). Moet je je stem verheffen, zoek dan verder uit hoe hard het is.

Bij geluid telt niet alleen hoe hard het is, maar ook hoe lang je het hoort. Volgens Kinderopvang Werkt! halveert de maximale blootstellingsduur per dag bij elke 3 dB(A) erbij.

• 80 dB(A), maximaal 8 uur per dag
• 83 dB(A), maximaal 4 uur per dag
• 86 dB(A), maximaal 2 uur per dag
• 89 dB(A), maximaal 1 uur per dag

Gehoorbescherming is niet de eerste stap. Volgens de Arbo-regels pakt de werkgever lawaai eerst bij de bron aan. In de opvang zijn dat de maatregelen uit de kaarten hierboven, zoals absorberende panelen, kleden, stiller speelgoed en een dagritme met drukke en rustige momenten. Kinderopvang Werkt! noemt ook een akoestisch stoplicht. Dat is gekoppeld aan een geluidsmeter en laat met kleuren zien hoe hard het is, zodat iedereen ziet wanneer het te veel wordt.

Niet iedereen is blij met oordoppen op de groep. Gjalt Jellesma, voorzitter van BOinK, de belangenvereniging van ouders in de kinderopvang, zei in een reactie op de proef van Babilou dat de vereniging in principe tegen oordopjes is, omdat je kinderen die zacht praten dan zou missen. Hij pleit voor betere akoestiek. Die zorg is terecht bij dopjes die alles dichtzetten. Daarom kies je in de opvang een licht filter, naast maatregelen aan de ruimte en niet in plaats daarvan.

Audibling werkt met verwisselbare filters van Dynamic Ear Company. Voor de kinderopvang past de DR-serie, die de fabrikant ontwierp voor algemeen gebruik. Volgens Dynamic Ear dempen gewone industriële oordopjes vaak te veel waar dat niet nodig is, waardoor spraak dof klinkt. Het filtermateriaal van de DR-serie ventileert. Dat vermindert volgens de fabrikant het afgesloten gevoel en irritatie in de gehoorgang.

• DR 5, SNR 7 dB. Dempt hoge tonen 9 dB en middentonen 3 dB. Het lichtste filter, voor als vooral het schelle randje eraf moet.
• DR 10, SNR 9 dB. Dempt hoge tonen 11 dB en middentonen 5 dB. Een goede start voor een gewone dag op de groep.
• DR 15, SNR 16 dB. Dempt hoge tonen 16 dB en middentonen 13 dB. Voor de drukste momenten, zoals een volle speelzaal.

Welke variant past, hangt af van de meting en van hoe jij het geluid ervaart. Omdat het filter wisselbaar is, kun je later een lichter of zwaarder filter in dezelfde otoplastiek zetten. De waarden komen uit de datasheet van Dynamic Ear Company. In een otoplastiek op maat kan de demping afwijken, afhankelijk van de pasvorm. Alle filters, ook de zwaardere DR 20, vergelijk je op de filterpagina.

Zoek je ze voor jezelf? De Oordoppen voor Kantoor hebben standaard een DR-filter met 9 dB, de Oordoppen voor Algemeen gebruik een DR-filter met 16 dB.

Op de groep wil je horen dat een peuter zachtjes iets vraagt, dat een baby wakker wordt en dat een collega je roept. Meer demping is hier dus niet beter. Kies niet zwaarder dan nodig.

Een DR 10 dempt de middentonen maar 5 dB en de hoge tonen 11 dB. Een stem dichtbij blijft daardoor goed te volgen, terwijl hoge, schelle geluiden wat meer worden gedempt. Wil je stemmen zo natuurlijk mogelijk horen, dan is het DM-filter een alternatief. Dat dempt vlakker over hoge, middelhoge en lage tonen.

Wie de hele dag praat en zingt, merkt met oordopjes in dat de eigen stem hol en hard klinkt. Dat heet het occlusie-effect. Het ventilerende filter van de DR-serie vermindert dat volgens de fabrikant. Doe je otoplastieken uit als het rustig is, bijvoorbeeld tijdens het voorlezen of als de kinderen slapen. Een otoplastiek op maat doe je snel in en uit.

Een kinderopvangorganisatie heeft dezelfde plichten als elke andere werkgever. Arboportaal, de informatiesite van de overheid over gezond en veilig werken, zet ze op een rij.

• Breng het geluid in kaart in de RI&E. Kinderopvang Werkt! verwijst daarvoor naar de Risicomonitor. Het meten zelf is werk voor een specialist, zoals een arbeidshygiënist.
• Pak lawaai eerst aan bij de bron, bijvoorbeeld met geluidsisolatie, een andere werkwijze of kortere blootstelling.
• Komt de dagelijkse blootstelling boven 80 dB(A), dan stel je gehoorbeschermers beschikbaar. Volgens Kinderopvang Werkt! moet dat gratis.
• Komt de dagelijkse blootstelling boven 85 dB(A), dan zijn medewerkers verplicht gehoorbescherming te dragen. De werkgever neemt dan ook technische en organisatorische maatregelen.
• De grenswaarde is 87 dB(A), gemeten in het oor en dus met de gehoorbescherming meegerekend. Komt het daarboven, dan moet het geluid direct omlaag.
• Geef medewerkers voldoende voorlichting over de gevaren van geluid.
• Medewerkers hebben recht op een gehoortest om na te gaan of de maatregelen werken.

Voor jongeren en zwangere medewerkers is lawaai volgens Arboportaal extra schadelijk. Voor hen geldt in het Arbobesluit een apart verbod op werken boven de grenswaarden.

Alles over de regels lees je in wat zegt de Arbowet over gehoorbescherming op het werk. Hoe je zorgt dat collega's hun bescherming ook echt indoen, staat in zo zorg je dat medewerkers hun gehoorbescherming echt dragen.

Willen 10 of meer medewerkers otoplastieken, dan maken onze specialisten de oorafdrukken bij jullie op locatie. De datum spreken we in overleg af. Een afdruk maken duurt gemiddeld 10 tot 15 minuten per persoon. Ongeveer drie weken na het aanmeten liggen de otoplastieken klaar, per medewerker herkenbaar en met etui.

Zijn jullie met minder dan 10, of is iemand er op de dag zelf niet, dan laat die zich aanmeten bij een aangesloten audicien. Hoe lang het hele traject duurt, lees je in hoe lang duurt het maken van oordoppen op maat.

Kies een kleur per medewerker uit transparant, zwart, wit, groen, rood en blauw, of een speciale kleur in overleg. Zo pakt niemand per ongeluk de otoplastiek van een collega. Vanaf 10 stuks kunnen de otoplastieken het logo van jullie organisatie krijgen. Bij minder stuks kies je een standaardlogo uit ons assortiment. Voor onze logo-print is octrooi aangevraagd.

• Kek Mama, Kinderopvang biedt oordoppen aan voor medewerkers (1 april 2025), op basis van RTL Nieuws
• Kinderopvang Werkt!, Checklist geluidshinder in de kinderopvang
• Kinderopvang Werkt!, Richtlijnen verlichting, binnenklimaat en geluid (2022)
• Arboportaal, Wat zegt de wet over lawaai op het werk?
• Universiteit van Göteborg, nieuwsbericht over gehoorklachten bij medewerkers in de voorschoolse opvang (25 juni 2018, Engelstalig)
• Dynamic Ear Company, datasheet van de DR-serie