Veelgemaakte fouten bij het gebruik van otoplastieken

Een otoplastiek beschermt alleen goed als je hem ook goed gebruikt. Pasvorm en filter doen het meeste werk, maar kleine gewoontes bepalen of je die bescherming echt krijgt. Volgens de Agroarbo-catalogus gaat de demping sterk achteruit als gehoorbescherming verkeerd wordt ingebracht of niet goed aansluit. Hieronder lees je acht fouten die vaak voorkomen en hoe je ze voorkomt. Over schoonmaken lees je meer in ons artikel over otoplastieken schoonmaken.

1. Je zet de otoplastiek niet goed in

Zit een otoplastiek half of scheef, dan lekt er geluid langs de rand. Starkey, een fabrikant van otoplastieken met wisselbare filters, schrijft in zijn handleiding dat een otoplastiek volledig en juist in de gehoorgang moet zitten om de opgegeven demping te halen. Hoe je hem in vier stappen goed indoet en controleert of hij goed zit, lees je in otoplastieken goed indoen en uitdoen.

2. Je verwisselt links en rechts

Je linker en rechter otoplastiek hebben elk een eigen vorm. In het verkeerde oor zit hij niet lekker en sluit hij slecht af. Een handige afspraak uit de wereld van hoortoestellen is rood voor rechts en blauw voor links. Kies je voor beide oren dezelfde kleur, leg ze dan altijd op dezelfde manier in het etui. Meer tips lees je in welke kleur otoplastiek in welk oor?

3. Je gebruikt het verkeerde filter, of het filter zit niet goed

Het filter bepaalt hoeveel geluid er doorheen komt. Audibling werkt met wisselbare membraanfilters in vier series. DR is voor algemeen gebruik, DM voor muziek en communicatie en DI voor industrie, productie en bouw. DIM is het niveauafhankelijke filter voor impulsgeluid bij schieten, jacht en vuurwerk. Wie op de bouw een licht DR-filter draagt, krijgt te weinig demping. Daar hoort een DI-filter in, in de oordoppen voor de bouw standaard met 26 dB SNR. Wie op kantoor juist het zwaarste filter kiest, verstaat collega's slechter en doet zijn oordoppen sneller uit. Meer demping is dus niet altijd beter. Welk filter bij welke situatie past, lees je in zo werken de filters DR, DM, DI en DIM.

Let ook op het filter zelf. Starkey adviseert in dezelfde handleiding om voor het inzetten te controleren of het filter goed en helemaal in de filteropening zit. Wissel je zelf van filter, druk het nieuwe filter dan recht en volledig aan. Twijfel je of het goed zit, neem dan contact met ons op.

4. Je draagt ze niet bij korte lawaaipieken

Even zonder bescherming een plaat doorslijpen of een paar minuten naast een draaiende machine staan. Het voelt onschuldig, maar die momenten tellen mee. BeSWIC, het Belgische kenniscentrum voor welzijn op het werk, rekent voor dat een oordop die maar de helft van de tijd wordt gedragen, het gemiddelde geluidsniveau met slechts 3 dB verlaagt. Dat geldt ongeacht hoeveel de oordop zelf dempt. Bij knallen weegt het nog zwaarder, omdat één harde knal al schade kan geven. Lees daarover meer in gehoorbescherming bij impulsgeluid van schieten, jacht en vuurwerk. Doe je otoplastieken dus in voordat het lawaai begint en laat ze zitten tot het weer rustig is.

5. Je deelt ze met een ander

Een otoplastiek past alleen in het oor waarvan de afdruk is gemaakt. Bij iemand anders sluit hij niet goed af en beschermt hij dus niet zoals bedoeld. Het is ook een kwestie van hygiëne. Het Arbobesluit zegt dat een persoonlijk beschermingsmiddel in beginsel bedoeld is voor gebruik door één persoon. Leen je otoplastieken dus niet uit, ook niet even op een festival. Heeft iemand anders bescherming nodig, dan zijn schuimrolletjes voor eenmalig gebruik een betere noodoplossing.

6. Je gaat te lang door met een versleten exemplaar of een slechte pasvorm

Oren veranderen en materiaal veroudert. Starkey noemt onder meer een flinke verandering in lichaamsgewicht, de groei van kinderen en slijtage als redenen dat een otoplastiek op den duur minder goed past. Scheurtjes en barstjes verminderen volgens dezelfde handleiding de bescherming. Let daarom op deze signalen.

• De otoplastiek zit los of schuift als je praat of kauwt.
• Je hoort duidelijk meer lawaai dan vroeger, terwijl het filter schoon is.
• Je krijgt drukplekken of irritatie in je oor.
• Je ziet scheurtjes of beschadigingen in het materiaal.

Met een lektest zie je of je otoplastiek nog goed afsluit. De Agroarbo-catalogus adviseert otoplastieken jaarlijks te laten controleren door de leverancier. Hoe lang otoplastieken meegaan en wanneer je opnieuw laat aanmeten, lees je in hoe lang gaan otoplastieken mee? Krijg je drukplekken, lees dan wat je doet als oordoppen op maat pijn doen. Heb je pijn of een ontsteking aan je oor? Stop dan met dragen en neem contact op met je huisarts.

7. Je hebt ze niet bij je

De beste gehoorbescherming is de bescherming die je op het moment zelf in je oren hebt. Otoplastieken op het nachtkastje helpen niet bij een onverwachte boormachine of een spontaan concert. Geef ze daarom een vaste plek, bijvoorbeeld in je werktas, je jaszak of het handschoenenkastje van je auto. Laat ze niet op het dashboard in de zon liggen, want hitte is slecht voor het materiaal en de filters. Je otoplastieken worden geleverd met een touwtje, een clip en een opbergetui. Met het touwtje hangen ze in je pauze om je nek in plaats van los in je zak.

8. Je maakt ze schoon met alcohol of hitte

Schoonmaken is goed, maar niet met elk middel. Starkey schrijft in de handleiding van zijn otoplastieken dat je de filters niet met agressieve chemicaliën of alcohol moet schoonmaken en dat je nooit oplosmiddelen gebruikt. Ook hitte en vocht kunnen volgens dezelfde handleiding de werking aantasten. Hans Anders adviseert voor oorstukjes van hoortoestellen ook geen alcohol, oplosmiddelen of gewone schoonmaakmiddelen te gebruiken. Leg je otoplastieken dus niet in kokend water, stop ze niet in de vaatwasser en droog ze niet op de verwarming. Gebruik alleen middelen die bedoeld zijn voor otoplastieken. Hoe je ze dagelijks en wekelijks reinigt, staat in otoplastieken schoonmaken en onderhouden.

Hulp nodig bij de pasvorm of het filter?

Zit je otoplastiek niet goed of is het tijd voor een nieuwe afdruk? Als particulier ga je naar een aangesloten audicien via advies aanvragen. Bedrijven vanaf 10 medewerkers meten wij op locatie aan, kleinere teams gaan naar een aangesloten audicien. Zie Audibling zakelijk.

Bronnen

• Starkey, SoundGear Earmolds User Manual (pdf, Engelstalig) (geraadpleegd 4 oktober 2026)
• Agroarbo, Gehoorbescherming (geraadpleegd 4 oktober 2026)
• BeSWIC, FOD Werkgelegenheid, Gehoorbescherming (geraadpleegd 4 oktober 2026)
• Arbeidsomstandighedenbesluit, art. 8.1, via wetten.overheid.nl
• Hans Anders, Gehoorapparaat schoonmaken (geraadpleegd 4 oktober 2026)